پکن + 10
مطلب امروز من در اقبال (pdf) درباره نشست مقام زن در نيويورک - پکن+ 10 :
در چهل و نهمين نشست کميسيون مقام زن در مقر سازمان ملل، که از 10 تا 21 اسفندماه برگزار میشود، دولتهای عضو گزارشی از اقدامات خود در جهت اجرای سند پکن ارائه میکنند. سندی که در 12 حوزه به وضعيت نگرانکننده زنان پرداخته و خواستار بهبود اين شرايط شده است. هدف نشست مقام زن امسال «بازبيني و ارزيابي ده ساله» از پيشرفت وضعيت زنان دنياست.
اجرای کارپايه پکن مسئوليت دولتهاست و مرکز امور مشارکت زنان ايران نيز به عنوان نماينده دولت ايران، همچون ديگر کشورها، 10 سال پس از امضا کردن اين سند، به جامعه جهانی در اين باره گزارش داده است. بخش مهمی از اين گزارش درباره خشونتهای خانگی عليه زنان تنظيم شده است.
در گزارش آمده است: با توجه به مسائل مذهبي و خصوصيات فرهنگي در ايران، خشونت عليه زنان در خيابانها، مراكز شغلي و جامعه كمتر مشاهده ميشود و برعكس زنان ايراني در خانه بيشتر شاهد خشونت هستند.
بنابراين گزارش مهم، يك هدف استراتژيك دولت ايران براي مقابله با خشونت عليه زنان اجرای اقدامات همه جانبه در این خصوص است كه تفسيرهاي ديني متناقض و رسوم سنتي غلط و قبيلهاي در مناطق خاصي از ايران از موانع تحقق اين هدف هستند.
نبود مراكز حمايتي زنان و الگوي مناسب رفتارهاي جنسي، وابستگي اقتصادي زنان غيرشاغل به مردان، ضعف اعتقادات مذهبي مردان در مقايسه با زنان، اقدامات قانوني، بازدارنده و حمايتي غيركافي، فقدان روش منسجم قانوني و آموزشي در خصوص خشونت عليه زنان و نبود تعريف واضح و آشكار انواع خشونت عليه زنان از جمله ديگر موانع تحقق اين هدف اعلام شده است. همچنين نبود تعاريف روشن از انواع مختلف خشونت عليه زنان توسط مراكز قضايي كشور ديگر مانع تحقق اين هدف عنوان شده است.
اين گزارش در مورد وضعيت حقوق بشر و زنان در ايران آورده است: برخي روشهاي قانوني اجرا شده و تفسيرهاي ناصحيح از دين زمينه را براي نقض حقوق زنان مهيا كرده است و بنابراين دولت طي يك دهه گذشته استراتژيهايي را دنبال كرد تا با تجديدنظر در قوانين وضعيت زنان را بهبود بخشد كه در اين خصوص برخي اقدامات خاص موثر واقع شد؛ ولي ديگر اقدامات هنوز موفقيتي در پي نداشته است.
حصول اطمينان از وجود برابري و حذف هرگونه تبعيض در قوانين و عملكردهاي دولت در خصوص زنان هدف استراتژيك ديگر اعلام شد.
اين گزارش وجود چند قانون تبعيض آميز عليه زنان، كمبودهاي قانوني در خصوص زنان، نظارت غيركافي در خصوص اجراي قوانين، عدم آگاهي زنان از حقوق خودشان و قوانين قضايي، وجود خشونت عليه زنان در خانه، فقدان هماهنگي بين مقامهاي مسوول و موانع قانوني و ديني را از جمله ديگر موانع موجود اعلام كرد.
گزارش مركز مشاركت زنان، نگهداري بدون قيد و شرط فرزند توسط پدر را كه مشكلاتي براي زنان بوجود ميآورد، از جمله موانع قانوني و ديني تحقق حقوق بشر ارزيابي كرده است.
گزارشهای ديگر کشورها نيز در اين اجلاس در حال بررسی است ضمن آنکه سخنرانیهای زيادی در اين اجلاس ايراد میشود. تا امروز اغلب سخنرانان معتقد بودند كه، اگرچه از سال 1995 پيشرفتهاي قابل ملاحظه اي شامل: تنظيم قوانين مناسبت تر براي حمايت از زنان در برابر تبعيض، سوء استفاده و خشونت در خيلي از كشورها صورت گرفته است اما در تعداد زيادي از كشورها، برخي از حوزه هاي نگران كننده نياز به توجه بيشتري دارند. در ميان آنها مي توان به بيماري ايدز(HIV ) كه چالشهاي جهاني را براي تحقق پيشرفت زنان به وجود آورده است، اشاره کرد. اغلب زنان در كشورهاي در حال توسعه به داروهاي لازم براي مقابله با بيماري ايدز، دسترسي ندارند و جامعه بين المللي بايد براي حل اين مسئله چاره اي بينديشد.
هيأت ايرانی در اين نشست به سرپرستي زهرا شجاعي، رئيس مركز امور مشاركت زنان و مشاور رئيس جمهور شرکت کرده است.
غيردولتیها
در كنار كنفرانس دولتيها، غيردولتيها هم كنفرانس دارند و بيانيههای منطقهایشان در نشست مقام زن قرائت میشود. اتفاقا به دليل نزديک بودن غيردولتیها به مشکلات واقعی زنان، معمولا به بيانيههای غيردولتیها بسيار توجه میشود. كنفرانس منطقهاي آسياـاقيانوسيه از نهم تا يازدهم تيرماه 1383، با حضور 700 زن فعال از 40 كشور منطقه، با هدف امضاي يك بيانية مشترك براي ارائه به سازمان ملل، در بانکوک تشكيل شد. ايران هم بهعنوان يكي از كشورهاي منطقه در اين كنفرانس حاضر شده بود و اتفاقا اولين بار بود که سازمانهای غيردولتی بدون حمايت دولت در اين کنفرانس شرکت میکردند. گروه ايراني (محبوبه عباسقليزاده، فريبا داووديمهاجر، ليلا موري، فائزه طباطبايي، جلوه جواهري، دكتر فيروزه مهاجر، نسرين آزاده، سوسن صفاوردي، خانم جمالي، دكتر شكوه نوابينژاد و منيژه حكمت) در همه بخشهای کنفرانس شركت فعال داشت.
«از ايران، زنان از طيفهاي اصلاحطلب، محافظهكار و غيره حضور داشتند. حتي دختران جوان ايراني هم حضور فعالي داشتند. اين موضوع نشان ميدهد كه طي 5 سال اخير، گروههاي مختلف زنان فضاي مناسب براي انعكاس صداي خودشان را پيدا كردهاند. اين وضعيت براي نمايندگان كشورهاي ديگر خيلي عجيب بود چون آنها هميشه زنان ايران را در قالب سازمانهاي غيردولتي خيلي رسمي و يكدست ديده بودند. تنوع گروه ما يكي از مواردي بود كه نشان ميداد اين بار ديگر با پاهاي خودمان به كنفرانس آمدهايم، غيردولتيِ غيردولتي.» محبوبه عباسقليزاده، يكي از اعضاي كميتة اجرايي «كنفرانس منطقهاي سازمانهاي غيردولتي آسياـاقيانوسيه، ده سال بعد از پكن» و هماهنگكنندة گروه ايراني (تسهيلگر)، با اعلام رضايت از آنچه در آن كنفرانس گذشت، ادامه ميدهد: «اولين بار است كه صداي زنان ايراني كاملاً از بيانية كنفرانس به گوش ميرسد.»
در متن بيانية كنفرانس تايلند، كه تا زمان نوشته شدن اين گزارش به صورت پيشنويس است، آمده است: «در سطح جهاني، ما عميقاً نگران تغيير مسير انرژيها و منابع از سند كارپاية پكن به سمت يك چارچوب باريك در اهداف توسعة هزاره (MDG) هستيم. اهدافي كه دستيابي به آنها بستگي به توانمندسازي زنان و تساوي جنسيتي دارد.»
تأكيد همة زنان شركتكننده در كنفرانس بر اجراي اصل سند پكن بود، سندي كه همچنان نكات اساسي در توانمندسازي زنان را مد نظر قرار داده است.
پيشينه سند پكن
چهارمين كنفرانس جهاني زن، كه در سپتامبر 1995 در پكن پايتخت چين برگزار شد، به تدوين كارپاية عملي انجاميد كه هنوز پس از گذشت 10 سال، يكي از مهمترين اسناد بينالمللي در مورد توانمندسازي زنان بهشمار ميرود و شايد بهنوعي سنگبناي ساير اسناد بينالمللي هم بهحساب آيد. در كنفرانس پكن، در حدود 50 هزار شركتكننده مركب از هيئتهاي نمايندگي كشورها، نمايندگان سازمان ملل متحد، سازمانهاي غيردولتي و رسانهها حضور داشتند. كارپاية عمل پكن، با تعيين برنامههاي مشخص زماني، كشورها را به انجام اقداماتي ملموس در حوزههايي مانند بهداشت، آموزش، تصميمگيري و اصلاحات قانوني، با هدف نهايي رفع همة اشكال تبعيض از زنان در زندگي عمومي و خصوصي، متعهد ميكند.
اجراي كارپاية عمل مسئوليت دولتهاست، اما نيازمند كمك نهادهاي بخش عمومي و غيردولتي و نهادهاي جامعة مدني هم هست. كارپاية پكن، جابهجا در بخشهاي مختلف، سازمان ملل متحد را خطاب قرار داده و پيگيري مصوبات اين كنفرانس را ضروري دانسته است.
كارپاية عمل پكن دوازده حوزة نگرانكننده را مشخص كرده است: زنان و فقر، آموزش و پرورش زنان، زنان و بهداشت، خشونت با زنان، زنان و مناقشات مسلحانه، زنان و اقتصاد، زنان در قدرت و تصميمگيري، سازوكارهاي نهادي براي پيشرفت زنان، حقوق بشر زنان، زنان و رسانهها، زنان و محيط زيست، و دختربچهها.
اين كارپايه به امضاي همة دولتهاي شركتكننده، از جمله ايران رسيد. هرچند كه نمايندگان ايران از حق تحفظ استفاده كردند و گفتند مفاد سند را در چارچوب شريعت اسلام و قانون اساسي ايران اجرا خواهند كرد.
در بيانية تحفظ آمده است: «در خصوص برنامههاي مربوط به ارائة آموزش و خدمات در زمينة بهداشت جنسي و باروري، دولت جمهوري اسلامي ايران بر اين باور است كه اينگونه آموزشها و خدمات بايد توسط ارزشهاي اخلاقي هدايت شود. مسئوليتها، حقوق و وظايف والدين را محترم بدارد و تواناييهاي در حال تكوين نوجوانان را لحاظ كند.» در اين بيانيه، در خصوص موضوع ارث، جمهوري اسلامي ايران ارجاعات مندرج در كارپاية عمل در اين مورد را مطابق با اصول نظام اقتصادي اسلام تعبير ميكند. در اين بيانيه همچنين مفهوم برابري به اين شكل تعريف شده است: «هرچند زنان از حيث شأن و حقوق انساني خود با مردان برابرند، اما نقشها و مسئوليتهاي متفاوت آنان بر لزوم يك نظام عادلانة حقوقي تأكيد ميورزد كه در آن بايد اولويتها و نيازهاي خاص زنان در نقشهاي چندگانهاي كه ايفا مينمايند لحاظ شود.»
با اين حال در پايان بيانية تحفظ آمده است: «جمهوري اسلامي ايران بر تعهد خويش نسبت به اجراي كارپاية عمل، ضمن احترام و توجه كامل به اسلام و ارزشهاي اخلاقي جامعة خود، تأكيد ميورزد.»
اهميت کارپايه پکن
ايران هنوز به كنوانسيون رفع هرگونه تبعيض از زنان نپيوسته است و پيوستنش هم بعيد بهنظر ميرسد، اما ملزم به اجراي كارپاية عمل پكن است، سندي كه با بيان جزئيات تبعيضهايي كه بر زنان در حوزههاي مختلف روا داشته ميشود، دولتها را ملزم به رفع آنها ميكند. مهمتر آنكه دولتها موظفاند هر پنج سال يك بار، گزارش عملكرد خود را در اين زمينه به سازمان ملل ارائه كنند.
بندهايي از كارپايه مثل اين بند، کاملا منطبق با روح کلی کنوانسيون است: «برخورد با همة اشكال اعمال خشونت، از جمله خشونت مبتني بر همة اشكال تبعيض عليه زنان و دختران در همة سنين، بهعنوان يك جرم كيفري قابل مجازات توسط قانون [بايد از جمله اقدامات دولتها در سطح ملي باشد].»
گزارشي كه دولت ايران در سال 2000، در كنفرانس مقام زن، 5 سال بعد از پكن ارائه داد مورد نقد قرار گرفت و حالا بايد منتظر واکنشها به گزارش دولت، 10 سال بعد از پكن باشيم. هر پنج سال يك بار، در كنار گزارش دولتها از اقداماتشان، سند پكن براساس مسائل روز دنيا بازنگري ميشود. در كنفرانس پكن+5 كه با عنوان «زنان 2000، تساوي جنسيتي، توسعه و صلح براي قرن بيست و يكم» برگزار شد، بحث گسترده شدن جامعة اطلاعاتي و تأثيرات بيشمارش در جوامع و نيز در زنان محور اصلي را تشكيل ميداد و امسال بحثهاي جهاني شدن، نظاميگري، جنگ، افراطگرايي و بنيادگرايي.
سه روز ديگر روز جهانی زن است و کمتر از يک هفته به پايان نشست مقام زن امسال در نيويورک مانده است. زنان ايران در کنار ديگر زنان جهان برای بهبود وضعيتشان همچنان منتظرند و اميدوار.
مرتبط:
مطلب روزنامه شرق درباره نشست مقام زن - اميد معماريان
Comments
راستی یه چیزی رو یادم رفت !
اینکه ما بهتر می دونیم تو خونه هامون اذیت و آزار بهمون می شه یا اونور آبیها؟!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Posted by: مصطفی خلیلی at March 18, 2005 09:37 AM
اولا توی خارج از کشور که آزار های مختلف به زن ها و بچه ها می رسانند این آزادیه؟!!
در ثانی این مسایل را می گویید تا ریشه مملکت را بزنند و مردم را به جون هم بیندازند
ثالثا ببین چقدر آزار تو ایران به زن ها و بچه ها کمه همش هم به خاطر حجابه
اگه حجاب و بوشش(ببخشیدحرف ب ندارم)
باشه دیگه راحت آدم می تونه کارش را انجام بده و کسی بهش آزار نمی رسونه
مخلص همه جوان ها
Posted by: مصطفی خلیلی at March 18, 2005 09:34 AM
این هم از دوست عزیزتون جناب پور استاد،
http://mag.gooya.com/politics/archives/024587.php
بد نیست ازش بپرسیم ببینیم جریان چیه؟
واقعا به این جور گزارش ها میشه اعتماد کرد؟
Posted by: پوریا at March 6, 2005 07:04 PM
ميخواستم بگم اگر خودت نباشي ميريم پي كارمان، نه موقعي كه خودت هستي.
توي پالتاك ديدمت، گفتم يه سري بزنم. جاي سرهام هم مانده روي در و ديوار.
Posted by: sinehchak at March 6, 2005 04:14 AM
http://hobout-e-man.blogfa.com/
wish you see my notes too
Posted by: anonymous at March 5, 2005 11:33 PM