جور هندوستان بدون طاووس

مطلبم در ويژه نامه شرق امروز درباره ماجراى تلاش زنان براى ورود به ورزشگاه ها:

هيچ كس حرف نمى زند، اظهارنظر نمى كند كه مبادا در مسئله اى «جنجال برانگيز» دخالتى كرده باشد. هيچ مسئولى حتى سرش را تكان نمى دهد؛ يعنى نظر مخالف يا موافقش را اعلام نمى كند؛ چون در هر صورت از واكنش ها مى ترسد. موضوعى كه از آن حرف مى زنم، مذاكره با آمريكا نيست يا شكستن پلمب نيروگاه هاى هسته اى. بحث اجازه ورود زنان به بعضى از ورزشگاه ها است. باورتان مى شود؟

ماجرا خيلى وقت است شروع شده شايد به قدمت اولين مسابقه ورزشى تاريخ جمهورى اسلامى ايران. وقتى مادران، خواهران و همسران بازيكنان يا شايد دوستان خانوادگى آنها مى خواستند از نزديك بازى آشنايشان را ببينند و منع شدند. يا شايد از اينجا شروع شد كه زنان خبرنگار مى خواستند بازى هايى مثل فوتبال و كشتى را گزارش كنند. شايد چون تعدادشان اندك بود، كارت VIP جواب مى داد. اما حالا چطور؟ ديگر چند سالى است كه دختران فوتبال بازى مى كنند، تعداد علاقه مندان به كشتى و شنا و ژيمناستيك و ديگر رشته هاى ورزشى در حد قهرمانى زياد شده و... اما از آزادى حق ورود به ورزشگاه ها خبرى نيست. همين شنبه اى كه گذشت تعداد زيادى تماشاگر زن را از استاديوم ۱۲ هزار نفرى آزادى بيرون كردند تا مسابقه ژيمناستيك آ قايان را نبينند. چهارشنبه قبلش حدود ۵۰ زنى كه جلوى استاديوم ۱۰۰ هزار نفرى آزادى جمع شده بودند- تا بلكه با بليت هايشان بتوانند اجازه ديدن بازى ايران- كاستاريكا را بگيرند- به باد كتك و افترا گرفتند. يعنى اينكه: زن حق ندارد وارد شود! حق دسترسى به حوزه هاى عمومى واقعاً عمومى است اما انگار در اين موضوع اعمال قانون هاى نانوشته از سوى مراجع نامعلوم معمول تر است.

• چهارخوان
استاديوم آزادى اولين بار بعد از انقلاب زمانى زنان را پذيرا شد كه تيم ملى فوتبال ايران توانست با شكست دادن استراليا به جام جهانى سال ۹۸ راه پيدا كند. جشن ملى به پا شده بود و خيلى ها (زن و مرد) مى خواستند براى استقبال از بازيكنان بروند به فرودگاه مهرآباد تهران. مسئولان از مردم خواستند به استاديوم آزادى بروند، بازيكنان و باقى همراهان تيم ملى هم به آنجا بروند و مراسم شادى برگزار شود. مردم رفتند و چه بسيار بودند زنان علاقه مند و به خاطر حضور زنان اتفاق بدى هم نيفتاد. بعدتر موضوع حضور زنان در ورزشگاه مطرح شد، چندين بار و هر بار جايى مانع پيشبرد كار شده بود. با اينكه هيچ قانون و حتى آئين نامه اى در هيچ كدام از اداره هاى مربوط مبنى بر منع ورود زنان به استاديوم وجود ندارد، با اينكه اين همه پليس زن آماده همكارى هستند، با اينكه اين همه تقاضا در سطح جامعه وجود دارد، هر بار كسى يا دستورى مانع مى شد.
جز فدراسيون فوتبال و حراست سازمان تربيت بدنى، نيروى انتظامى، حراست ورزشگاه آزادى و شوراى تامين استان تهران در اين موضوع مداخله دارند. هميشه هم اعلام شده: تامين امنيت زنان را نمى توانيم به عهده بگيريم و صورت زنان پر از سئوال مى شود كه: چطور حفظ امنيت زنان، از مليت هاى ديگر را مى توانيد به عهده بگيريد؟ و خشمى كه مى ماند از تبعيضى مضاعف.

اين چهارخوان وقتى شناسايى شدند كه ۱۸ خرداد امسال سر مسابقه ايران- بحرين (كه ايران با پيروزى بر بحرين توانست به جام جهانى ۲۰۰۶ آلمان راه پيدا كند) اعتراض مدنى حدود ۳۰ زن به بار نشست. در آخرين روزهاى رياست جمهورى سيدمحمد خاتمى نامه اى با بيش از ۲۰۰ امضا به دفتر استاندارى تهران تقديم شد: «ما معتقديم در طول سال هاى سكوت و انتظارمان شاهد هيچ تلاشى از سوى مسئولانى كه نگران امنيت ما هستند براى بهبود فضاى ورزشگاه صورت نگرفته است. ما معتقديم هيچ چيزى نمى تواند توجيه كننده مسئوليت ناپذيرى متصديان امر باشد چرا كه وظيفه حفظ امنيت و حرمت شهروندان ايرانى در هر گوشه ايران بر عهده پليس و نيروهاى انتظامى است. با اين مقدمات اكنون كه بار ديگر تيم ملى كشورمان در آستانه بازى هاى حساس مقدماتى براى صعود به جام جهانى قرار گرفته است لازم مى دانيم براى احقاق يك حق مسلم شهروندى تلاش كنيم. به همين منظور اين نامه سرگشاده را منتشر مى كنيم تا از شما بخواهيم روز چهارشنبه در بازى حساس تيم ملى كشورمان براى امنيت زنانى كه براى تماشاى بازى و تشويق تيم ملى ايران مقابل بحرين به استاديوم مى آيند چاره انديشى كنيد و ضمن اختصاص فضايى خاص و مناسب براى حضور خانواده هاى علاقه مند كه به حفظ حرمت شهروندى شان مى انديشند مسئوليت امنيت آنها را به عهده بگيريد. در غير اين صورت تلاش ما براى تماشاى معمولى يك بازى ملى تبديل به تحصن و اعتراض در پشت درهاى استاديوم آزادى خواهد شد.»
استاندارى موافقت ضمنى كرد اما اعلام رسمى نه. ۳۰ زن پشت در استاديوم آنقدر نشستند و اعتراض كردند و آنقدر با ماموران حراست و انتظامى درگير شدند كه دست آخر حراست سازمان تربيت بدنى قانع شد و اين تازه خوان دوم بود. مدتى نه چندان كوتاه طول كشيد تا نيروى انتظامى هم قانع شود و بعد نوبت حراست ورزشگاه آزادى بود. در نهايت چند دقيقه پايانى نيمه اول زنان توانستند بازى را از روى صندلى هاى زردى كه تا آن زمان فقط در تلويزيون مى ديدند، بنشينند.

• تكرار نشد
اما انگار همان يك بار بود. زمان انتخابات بود، رئيس سازمان تربيت بدنى خودش كانديدا بود، خبرنگارهاى خارجى زيادى در تهران حضور داشتند و... اما قرار نبود همان يك بار باشد. چون هنوز خواسته زنان محقق نشده بود. ماجرا نياز به پيگيرى داشت. مسابقه تداركاتى ايران با كاستاريكا بهانه خوبى بود براى دختران جوانى كه مى خواستند از نزديك بازى را ببينند. قرار گذاشتند و بى محابا بدون برنامه ريزى و چانه زنى با مسئولان رفتند تا با بليت هايشان از در استاديوم بگذرند. قبل از اينكه نزديك شوند به در غربى نيروهاى امنيتى دوره شان كردند. پلاكاردهايشان را از دستشان كشيدند، پرچم ايران را گرفتند و زير پا له كردند و با خشن ترين واژه ها در چمن محاصره شان كردند. دختران مى گفتند مى خواهيم برويم توى استاديوم و نيروى امنيتى مى گفت حرف سياسى نزنيد! نماينده شوراى تامين استان مى آيد، قسم دروغ مى خورد و دختران را با اين قول كه مى بريمتان داخل استاديوم سوار اتوبوسى مى كند كه سر از ميدان آزادى درمى آورد. اين بار هر چهارخوان مخالف بودند. هيچ روزنه حمايتى وجود نداشت و دختران پشت در ماندند و ماندند.

اين طورى شد كه حالا استاندارى ماجراى ورود دختران به ورزشگاه ها را «جنجال برانگيز» مى داند، نيروى انتظامى به خاطر رفتار توهين آميز مامورانش معذرت نمى خواهد و مى گويد شكايت كنيد تا رسيدگى شود و از سازمان تربيت بدنى هم خبرهاى خوشى به گوش نمى رسد.
تعداد دختران علاقه مند كم نيست. آن قدرى هستند كه همين حالا گروهى در حال نوشتن نامه هستند به فيفا و يوفا كه در كنار موضوع تبعيض نژادى كه اين روزها در بعضى كشورها مطرح است، بحث تبعيض جنسيتى را هم جا دهند. گروهى ديگر وكيل گرفته اند و در حال تنظيم شكايت نامه اى هستند از آن همه توهينى كه شنيدند و كتكى كه خوردند. عده ديگرى هم مى گويند منتظر چراغ سبز مسئولان هستند تا با سر به استاديوم بيايند. با اينكه هيچ مسئولى حرف نمى زند، با اينكه گفته اند موضوع «جنجال برانگيز» است، اما چيزى حسى مى گويد اين قانون نانوشته برمى افتد و مگر نبوده اند حقوقى كه خواسته ايم و پى گرفته ايم و به دستشان آورده ايم؟